Μπάσκετ

Το ‘’basketball’’ ή ‘’basket’’ ή σε ελληνικούς όρους ‘’καλαθοσφαίριση’’ είναι ένα από τα δημοφιλέστερα αθλήματα, μετρώντας πάνω από 800.000.000 οπαδούς σε όλο τον κόσμο.
Η ιδέα για την γέννηση της καλαθοσφαίρισης ανήκει στον Καναδό Δρ. James Naismith, ο οποίος ήταν καθηγητής φυσικής αγωγής στο Εκπαιδευτήριο της Χριστιανικής Αδελφότητας Νέων (YMCA) στο Σπρίνγκφιλντ της Μασαχουσέτης των Η.Π.Α. Μια βροχερή μέρα στα τέλη του 1891, ο Δρ Naismith διαπίστωσε πως έπρεπε να βρει κάποιον δημιουργικό τρόπο για να μπορούν οι μαθητές του να αθλούνται σε κλειστό εσωτερικό χώρο, καθώς οι κακές καιρικές συνθήκες και ο μεγάλος σε διάρκεια χειμώνας της Νέας Αγγλίας δεν επέτρεπαν την άθληση στην ύπαιθρο. Αφού απέρριψε αρκετές από τις αρχικές του ιδέες και, παίρνοντας έμπνευση από τα δημοφιλέστερα αθλήματα της εποχής (ράγκμπι, ποδόσφαιρο, μπέιζμπολ κτλ), κατέληξε στους βασικούς κανόνες της καλαθοσφαίρισης. Αποφάσισε πως η στρόγγυλη μπάλα του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου αποτελούσε την ασφαλέστερη επιλογή και πως ο στόχος των παικτών θα έπρεπε να βρίσκεται αφύλακτος και σε ψηλό σημείο. Έτσι λοιπόν, κάρφωσε δύο καλάθια για ροδάκινα στις δύο άκρες του κλειστού γυμναστηρίου, σε ύψος 3,03 μέτρα και χώρισε τους μαθητές του σε δύο ομάδες των 9 ατόμων. Οι κανόνες ήταν απλοί και ο κύριος στόχος του παιχνιδιού ήταν η μπάλα ποδοσφαίρου, που χρησιμοποιήθηκε αρχικά, να μπει στα καλάθια των φρούτων.

Τον Δεκέμβριο του 1891 πραγματοποιήθηκε το πρώτο παιχνίδι basketball μεταξύ των μαθητών του Naismith. Ένας από τους μαθητές του εμπνεύστηκε την ονομασία του νέου αθλήματος, ‘’basketball’’, η οποία προέρχεται από τα συνθετικά basket (καλάθι) και ball (μπάλα).
Οι πρώτες μπάλες που χρησιμοποιήθηκα στο μπάσκετ ήταν καφέ, ενώ η κλασσική πορτοκαλί μπάλα, που γνωρίζουμε, έκανε την εμφάνισή της στα τέλη του 1950, που ο Τόνυ Χάινκλ, είχε την ιδέα για μια μπάλα που θα ήταν πιο ευδιάκριτη σε παίκτες και θεατές. Η ντρίμπλα, επίσης, δεν υπήρχε στο αρχικό παιχνίδι, εκτός από την «σκαστή πάσα» στους συμπαίκτες. Η πάσα ήταν το κύριο μέσο μετακίνησης της μπάλας. Η ντρίμπλα έγινε σημαντικό μέρος του παιχνιδιού περίπου τη δεκαετία του 1950, καθώς βελτιώθηκε το σχήμα της μπάλας.
Το 1893, τα σχολεία της Χριστιανικής Αδελφότητας ξεκίνησαν να παρουσιάζουν επίσημα παιχνίδια basketball σε όλο τον κόσμο. Με το πέρασμα του χρόνου, το άθλημα γινόταν όλο και πιο δημοφιλές. Το 1904 έγινε για πρώτη φορά επίδειξη του αθλήματος στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σέντ Λούις, όμως, σαν επίσημο άθλημα στο πρόγραμμα των Ολυμπιακών Αγώνων, μπήκε 32 χρόνια αργότερα, το 1936, στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου.

Στην Αμερική, το άθλημα διαδόθηκε κυρίως μέσω του κολεγιακού αθλητισμού. Κατά την δεκαετία του 1920 υπήρχαν εκατοντάδες ερασιτεχνικές, αλλά και επαγγελματικές ομάδες υπό την αιγίδα της Διακολλεγιακής Αθλητικής Ένωσης, η οποία αποτελούσε πρόδρομο του NCAA, ενώ το πρώτο επίσημο τουρνουά έγινε το 1939.
Στις 6 Ιουνίου του 1946 ιδρύθηκε το BAA (Basketball Association of America), το οποίο 3 χρόνια αργότερα, το 1949 συγχωνεύθηκε με το NBL (National Basketball League). Το αποτέλεσμα αυτής της ένωσης είναι το γνωστό μέχρι και σήμερα NBA (National Basketball Association). To ΝΒΑ αποτελεί το πιο διάσημο πρωτάθλημα καλαθοσφαίρισης. Έγινε πολύ γνωστό στην Αμερική την δεκαετία του 1980 με την έλευση δημοφιλών αθλητών, όπως ο Larry Bird και ο Earvin Magic Johnson.

Κατά την δεκαετία του 1990 η φήμη του αθλήματος έγινε παγκόσμια, χάρη στα ‘’κατορθώματα’’ του Michael Jordan.

Στις 18 Ιουνίου του 1932 ιδρύθηκε η Παγκόσμια Ομοσπονδία Μπάσκετ, γνωστή ως FIBA, από εκπροσώπους 8 χωρών, μεταξύ των οποίων βρισκόταν και η Ελλάδα.
Ο πρώτος αγώνας μπάσκετ στην Ελλάδα παίχτηκε το 1918, στο γήπεδο της ΧΑΝ Αθηνών. Για το παιχνίδι, οι παίκτες των δύο ομάδων χρησιμοποίησαν ανεστραμμένες καρέκλες αντί για καλάθια και μία μπάλα ποδοσφαίρου. Μεταξύ των πρώτων παικτών ήταν ο Μάικ Στεργιάδης, που υπήρξε μαθητής του Naismith στο κολέγιο του Σπρίνγκφιλντ.
Το μπάσκετ ξεκίνησε να παίζεται επίσημα στην Ελλάδα το 1927, υπό τη σκέπη του ΣΕΓΑΣ (Σύνδεσμος Ελληνικών Γυμναστικών Αθλητικών Σωματείων). Ο πρώτος πρωταθλητής μεταξύ των αθηναϊκών ομάδων ήταν ο Πανελλήνιος, ενώ το πρώτο πανελλήνιο πρωτάθλημα που διοργανώθηκε στην Θεσσαλονίκη, το 1930, ανέδειξε νικητή τον Άρη.
Η Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης (ΕΟΚ) ιδρύθηκε το 1970. Το μπάσκετ έγινε ευρέως γνωστό στην Ελλάδα το 1987 με την κατάκτηση του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Μπάσκετ, με μεγάλο πρωταγωνιστή τον Νίκο Γκάλη.

Οι αγώνες μπάσκετ παίζονται με πέντε παίκτες σε κάθε ομάδα, σε ένα ειδικά διαμορφωμένο γήπεδο. Η διάρκεια κάθε αγώνα είναι τέσσερα δεκάλεπτα και νικήτρια αναδεικνύεται η ομάδα που θα σημειώσει τους περισσότερους πόντους. Η κάθε ομάδα παίρνει πόντους, όταν κάποιος από τους παίκτες της βάζει την μπάλα στο καλάθι. Κάθε καλάθι έχει αξία 2 πόντους, ενώ 3 πόντους αξίζει το σουτ πίσω από την γραμμή του τρίποντου. Η βολές μετά από φάουλ αξίζουν 1 πόντο.

Αυτό που κάνει το μπάσκετ τόσο δημοφιλές είναι πως είναι ένας εύκολος τρόπος να αθληθεί κανείς ακόμα και μόνος του, ανεξάρτητα από την φυσική του κατάσταση, την ηλικία και το φύλο του. Με μια μπάλα και ένα καλάθι μπορείς να αθληθείς μόνος σου, αλλά και με παρέα.
Το μπάσκετ απευθύνεται και σε ανθρώπους με κινητικές αναπηρίες. Η Καλαθοσφαίριση με αμαξίδιο ήταν ένα από τα αθλήματα στους πρώτους Παραολυμπιακούς Αγώνες της Ρώμης, το 1960. Το άθλημα σε αυτή του την μορφή επινοήθηκε το 1946 από τον Δρ Λούντβιχ Γκούτμαν, με σκοπό να βοηθήσει την αποκατάσταση βετεράνων που είχαν πολεμήσει στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Στην Ελλάδα την ευθύνη για την ανάπτυξη του αθλήματος έχει η Ο.Σ.Ε.Κ.Κ. (Ομοσπονδία Σωματείων Ελλήνων Καλαθοσφαιριστών με Καρότσι), η οποία από το 1998 έχει αναγνωριστεί ως ανεξάρτητη ομοσπονδία.

Κάποιος που ενδιαφέρεται να μάθει περισσότερα πράγματα για την καλαθοσφαίριση και να ασχοληθεί με το άθλημα, μπορεί να αναζητήσει πληροφορίες στο διαδίκτυο ή να απευθυνθεί στους Αθλητικούς Συλλόγους της περιοχής του.

 

Βοϊβατόπουλος Χαράλαμπος, Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και
Αθλητισμού ΔΠΘ